Seizoensinvloeden zijn een van de lastigste dingen in een logistieke keten, zeker voor het mkb. De vraag schiet omhoog rond de feestdagen en zakt in als het seizoen voorbij is. Wie dat niet ziet aankomen, staat in november met lege schappen en in februari met een vol magazijn.
Dit artikel is voor groothandels, webwinkels en producenten met een duidelijk seizoenspatroon in hun verkoop. Verkoop je het hele jaar door ongeveer hetzelfde, dan is dit minder urgent.
Wat seizoensgebonden vraag is
Seizoensgebonden vraag is een verandering in koopgedrag die steeds in dezelfde periode terugkomt. In Nederland en België ken je ze: Koningsdag, Moederdag en Vaderdag, de bouwvak in de zomer, terug naar school in augustus, Black Friday, Sinterklaas en kerst. Daarnaast heeft elke branche zijn eigen ritme. Een tuincentrum leeft van het voorjaar, een verkoper van strooizout van een koude winter, een speelgoedgroothandel van het najaar.
Het doel is steeds hetzelfde: genoeg voorraad om de piek te halen, zonder dat je na de piek met dozen blijft zitten die niemand meer wil.
Veeg zijwaarts om de hele afbeelding te zien.
Wat het doet met je voorraad
Stijgt de vraag sneller dan verwacht, dan raak je door je voorraad heen. Je mist omzet, en klanten haken af. Schat je de vraag te hoog in, dan zit je geld vast in voorraad en betaal je extra voor opslag.
Twee dingen helpen. De eerste is vraagvoorspelling: kijk naar je eigen verkoop in dezelfde weken van vorige jaren, per artikel, en leg daar overheen wat je nu weet. Een nieuw kanaal, een actie, een hogere prijs. De tweede is een buffer voor wat je niet kunt voorspellen: de veiligheidsvoorraad. Hoeveel je per artikel nodig hebt, reken je uit met de veiligheidsvoorraad-calculator.
Daarnaast moet je zien wat er nu gebeurt. Een order management systeem laat per dag zien hoeveel orders er binnenkomen en wat er nog openstaat. Zo zie je een verschuiving in de vraag op dag drie, niet aan het eind van de maand.
Een flexibele keten
Een starre keten loopt vast in de piek en staat stil daarbuiten. Flexibiliteit zit in drie dingen.
Meer dan één leverancier. Wie een tweede, betrouwbare leverancier heeft voor zijn belangrijkste artikelen, kan opschalen zonder weken te wachten.
Inkopen op werkelijke vraag. Bij just-in-time bestel je pas als de vraag er is, in plaats van op een voorspelling maanden vooruit. Dat werkt niet voor alles, maar wel voor artikelen met een korte levertijd.
Een magazijn dat meebeweegt. Een WMS laat realtime zien wat er ligt en stuurt ontvangen, opslaan en verzenden aan. In de piek zet je er extra mensen bij zonder dat ze eerst het magazijn uit hun hoofd moeten leren: de scanner wijst de weg.
De druk op vervoer
In de piek lopen ook de vervoerders vol. Zendingen raken vertraagd en de tarieven stijgen. Wie met krappe marges werkt, voelt dat direct.
Spreid daarom je zendingen over meer dan één vervoerder, en leg je afspraken ruim vóór de piek vast. Met verzendsoftware als Sendcloud of nShift kies je per zending de vervoerder, en BizBloqs koppelt daarmee. Voor eigen vervoer koppel je een transportplanner.
Kan je eigen magazijn de piek niet aan? Dan kan een logistiek dienstverlener uitkomst bieden, met ruimte, mensen en vaste afspraken met vervoerders. Lees meer over de 3PL-operatie. Zorg er wel voor dat je de voorraad bij de 3PL in hetzelfde systeem ziet als je eigen voorraad.
Technologie die helpt
Een WMS en een order management systeem geven je realtime gegevens, zodat je snel kunt bijsturen. Ze nemen herhalend werk over en maken menselijke fouten kleiner, juist in de weken waarin iedereen onder druk staat.
Koppel die systemen aan elkaar en aan je ERP. Dan zie je inkoop, voorraad en orders in één beeld, praten afdelingen over dezelfde cijfers, en beslis je op basis van gegevens in plaats van gevoel.
Vooruitkijken met je eigen cijfers
Je hebt geen afdeling data-analyse nodig om je seizoenspatroon te zien. De verkoopcijfers van de afgelopen jaren, per week en per artikel, vertellen het meeste. Leg ze naast elkaar en je ziet welke artikelen elk jaar in dezelfde week omhoog gaan, en welke niet. Kijk ook naar wat er misging: welke leverancier was te laat, welke vervoerder liep vol? Dat zijn de risico's voor volgend jaar.
Ook je personeel kun je zo plannen. Met de calculator voor personeelsplanning reken je uit hoeveel mensen je in de piekweken nodig hebt.
Een keten die tegen een stootje kan
Een keten die tegen seizoensinvloeden kan, ziet de verandering aankomen en past zich aan. Bekijk je aanpak elk jaar opnieuw, investeer in systemen die meebewegen, en maak een plan voor als het tegenzit: een tweede leverancier, een extra vervoerder, een uitwijkmagazijn.
Meer praktische tips voor de drukste weken lees je in voorraadbeheer in het piekseizoen.
Twee vragen over je eigen seizoen
Welke drie artikelen gingen vorig jaar in de piek als eerste op, en wanneer heb je ze besteld?
Hoeveel weken vóór je piek begin je met het inwerken van extra mensen?
Reken je piekbezetting en veiligheidsvoorraad uit met de magazijncalculators voordat de drukte begint. En vraagt je piekplan om een systeem in plaats van meer mensen, kijk dan wat een WMS kost.
